Waka Taua

“Te Hono ki Aotearoa”, oftewel: “Verbonden met Nieuw-Zeeland”. Dat is de naam die de originele ceremoniële veertien meter lange Waka Taua heeft meegekregen. Gemaakt in Nieuw-Zeeland met als doel de eeuwenlange relatie tussen Nederland en Nieuw-Zeeland concreet en blijvend vorm te geven. Op dinsdag 28 april jongstleden werd de Waka na vijf jaar opnieuw door de Maori’s in de Morssingel naast het museum te water gelaten ter ere van het eerste lustrum van de schitterende Waka Taua die in 2010 ceremonieel is overgedragen aan Museum Volkenkunde.

Het idee om twee Waka’s (Maori kano’s) speciaal voor Volkenkunde door Maori’s te laten maken, ontstond in 2009. Dankzij de financiële bijdrage van de BankGiro Loterij kon het project van start gaan en kocht het museum begin 2010 bovendien drie Maori-topstukken aan. Verschillende evenementen volgden, waaronder de aanwezigheid van Maori-houtsnijders die in augustus van dat jaar op het museumterrein werkten aan de decoraties voor de Waka Tete en het botenhuis dat door een delegatie Maori’s op 11 augustus 2011 officieel is ingewijd. Het botenhuis biedt met een passende naam “Te Rungana” dat “het huis dat bescherming biedt” betekent een veilig onderkomen voor de twee waka’s van Museum Volkenkunde.

Waka

De Waka speelt een belangrijke rol in het leven van de Maori’s, de eerste bewoners van Nieuw-Zeeland. Wanneer een Maori zich voorstelt, zal hij zeker vertellen tot welke Waka hij behoort en met welke mythische Waka zijn groep in Nieuw-Zeeland aankwam. Elke familiegroep heeft nog steeds zijn eigen Waka. Hiermee worden regelmatig ceremoniële tochten op zee of binnenwater gemaakt. Ook wedstrijden en onderlinge krachtmetingen vinden regelmatig plaats. Een team houtsnijders onder leiding van meester-houtsnijder Hector Busby heeft de Leidse Waka, die vervaardigd is uit een Kauriboom van ongeveer 700 jaar oud, voor Volkenkunde gemaakt.

De Waka Taua is een ceremoniële kano, geladen met kracht van de voorouders van de Maori’s. De Waka Tete Kura is ook een ceremoniële kano, maar hier mogen ook vrouwen en kinderen in varen. En dat gebeurde ook deze dinsdag 28 april tijdens het ceremoniële lustrum. Aangevoerd door een vrouwelijke roeister van de Koninklijke Leidse Roeivereniging Njord werd de Waka Tete bemand om zich naast de Waka Taua door het water te begeven. De Njord-crew van de Waka heeft een complete training achter de rug van de speciale ‘opleiding’ die de Maori’s aan hen hebben gegeven. Jaarlijks worden nieuwe Waka crewleden van de roeivereniging middels Maori-rituelen ingewijd. Op deze dag demonstreerden de roeiers hun Maori-kennis door onder andere mee toe doen aan een Haka, die zij naast de Toi Maori’s uit Nieuw-Zeeland opvoerden.

Na deze rituele dans was het zover: de Waka Taua mocht na vijf jaar weer met rituelen en al bevaren worden in de Morssingel in Leiden.

Ook de Waka Taua aanschouwen?

Dat kan tijdens het Maori weekend op 2 en 3 mei 2015. Meer informatie op www.volkenkunde.nl.

Beeldrapportage

Waka Taua

Linksboven: een haka uitgevoerd door leden van de Koninklijke Leidse Roeivereniging Njord en Maori tezamen,  linksonder: de Waka Taua wordt per hijskraan – begeleidt met rituele zang – richting het water getild, rechtsboven: de Waka Taua gaat bijna ter water, rechtsonder: tatoeages van Maori.

Waka TauaBoven: Rituelen tijdens de vaartocht van de Waka Taua, linksonder: roeiers van de Koninklijke Leidse Roeivereniging Njord demonstreren de rituelen tijdens het varen in een waka, middenonder: ceremoniële fluit die de rituele zang tijdens de terwaterlating begeleidde, rechtsonder: detail van de Waka Taua.

Waka Taua

De Waka Taua ter water in de Leidse Morssingel waar deze door leden van Njord en Toi Maori ritueel bevaren werd.

[tabs]
[tab title=”Haka”]
Kenmerkende aspecten van deze actieve, wilde dans die levenskracht, fitheid en behendigheid uitstraalt, zijn achteruit rollende ogen en de tong die herhaaldelijk wordt uitgestoken; typische mannelijke elementen van de dans. Vrouwen bewegen hun heupen en vernauwen en sperren hun ogen, al wordt de bijdrage aan de haka door vrouwen vandaag de dag als controversieel door een aantal Maori-leiders ervaren, omdat deze ervan overtuigd zijn dat vrouwen geen plaats hebben in de haka-groep. Er zijn verschillende vormen van de haka met elk een eigen naam en functie. Van een wekactie tot het uitdrukken van woede. Deze dag wordt de huidige Maori-maatschappij weerspiegelt in de haka; de dans is gedurende de tijd aangepast.
[/tab]
[/tabs]