Wie stonden er op het strand toen Columbus kwam aanvaren? In het Museon in Den Haag is momenteel de tentoonstelling Caribbean Ties te zien. In de expositie wordt aandacht besteed aan de verschillende eilandsamenlevingen van het Caribische gebied voordat de Europese kolonisatie vanaf 1492 plaatsvond. De tentoonstelling is te zien tot en met 21 juni 2020.

In de tentoonstelling word je door middel van archeologische vondsten, een enorme wandkaart en hands-on opdrachten meegenomen naar de rijke, cultuurhistorische diversiteit van de precolumbiaanse bewoners van dit gebied. Ook wel bekend als ‘Amerindianen’.

Het onbekende verhaal

In 1492 landde Columbus in de Bahama’s. Een regio waar destijds al meer dan zevenduizend jaar mensen woonden. Tussen de verschillende eilandsamenlevingen en het Zuid-Amerikaanse vasteland vond daarvoor al veel uitwisseling plaats van goederen en ideeën. Met de komst van Columbus begon het tijdperk van de kolonisatie. De destijds levende volkeren werden op gruwelijke wijze ontworteld, in slavernij gebracht en blootgesteld aan oorlog, epidemische ziekten en massale deportatie.

De tentoonstelling Caribbean Ties vertelt het onbekende verhaal van deze volkeren in het Caribisch gebied. En over hun leven vóór, tijdens en na de Europese kolonisatie.

Nexus 1492 

Om meer inzicht te krijgen in de dynamiek en diversiteit van de oorspronkelijke inwoners, is er een grootschalig archeologisch onderzoek opgezet: Nexus 1492. De afgelopen vier jaar zijn er op tientallen sites in het Caribisch gebied opgravingen verricht. Dit onderzoeksprogramma, waarbij zo’n dertig PhD’s – grotendeels van de eilanden zelf – zijn betrokken, wordt aangestuurd door de Faculteit Archeologie van de Universiteit Leiden.

Initiator en drijvende kracht van het onderzoeksproject is hoogleraar Caribische archeologie, prof. Corinne Hofman, tevens winnares van de NWO-Spinozapremie. Hofman en haar team aan archeologen hadden de vurige wens om hun bevindingen en kennis over het inheems erfgoed te delen met de huidige inwoners van het Caribisch gebied. Daarom is de expositie Caribbean Ties van honderd vierkante meter ontwikkeld. Deze tentoonstelling is op elf verschillende locaties in het Caribisch gebied geopend en dus in één in Europa, het Museon.

Het Caribisch gebied in de wereldgeschiedenis 

In zowel het onderzoeksprogramma als in de tentoonstellingen staat de rol van de prekoloniale Caribische culturen in de wereldgeschiedenis centraal. Hierbij wordt uitdrukkelijk de verbinding met het heden gemaakt. Belangrijke elementen van deze oorspronkelijke volkeren zijn namelijk terug te vinden in de huidige samenlevingen in het Caribisch gebied en daarbuiten. Dit uit zich onder meer in taal, geografische benamingen, voedsel, muziek, dans en ander immaterieel en materieel erfgoed.

Daarnaast is het onderwerp ook actueel, omdat in de 21ste eeuw het inheems erfgoed bedreigd wordt door klimaatverandering en andere menselijke factoren als vervuiling, bouwprojecten en bezuinigingen in het culturele en wetenschappelijke veld. Het onderzoeksprogramma Nexus 1492 en de expositie Caribbean Ties hebben als doel meer bewustwording – lokaal, regionaal en mondiaal – en bescherming van dit erfgoed, dat het resultaat is van meer dan zevenduizend jaar migratie en cultuurontwikkeling.  

Voor alle in’s en out’s over het onderzoeksprogramma Nexus 1492 en de exposities in het Caribisch gebied kun je terecht op www.universiteitleiden.nl/nexus1492. De tentoonstelling bezoeken? Ga dan naar www.museon.nl voor meer informatie.

Afbeelding: lokale bevolking van St. Vincent bouwt een traditioneel huis op basis van archeologische vondsten. Foto: Menno Hoogland, Nexus 1492.