Onderweg – Met de fotograaf op reis: Wereldse foto’s in het Nationaal Archief

Foto Con Bruijning, Trio indianen, Suriname, 1952 © Nationaal Archief

In de tentoonstelling Onderweg – Met de fotograaf op reis in het Nationaal Archief ontdek je hoe reizen en fotograferen onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Fotografen leggen sinds de 19e eeuw de ontdekking van nieuwe werelden vast, documenteren de veranderende wereld en brengen exotische oorden in beeld. Van de turbulente ontwikkelingen in Sudetenland van voor de Tweede Wereldoorlog tot het onbekende China en Rusland in de jaren ’50 tot mysterieus Latijns-Amerika. Het Nationaal Archief toont foto’s van onder andere bekende Nederlandse fotografen zoals Cas Oorthuys, Ed van der Elsken, Eddy Posthuma de Boer en buitenlandse fotografen als Henri Cartier-Bresson en Robert Capa. 

Reis mee met Onderweg – met de fotograaf op reis

In de tentoonstelling nemen fotografen de bezoeker mee op reis. Fotograferende toeristen en fotojournalisten brengen sinds de 19e eeuw het beeld van verre streken naar de nieuwsgierige thuisblijvers. Zo nemen de foto’s van Herbert Ponting je mee op expeditie met Robert Falcon Scott door het onherbergzame Antarctica (1910-1912).

De geschiedenis komt heel dichtbij door de foto’s van Willem van de Poll; zijn fotoverslag van de intocht van de Duitse troepen in Sudentenland geeft een uniek beeld van deze roerige periode. Dankzij de foto’s van onder meer Robert Capa en Henri Cartier-Bresson krijgen mensen toegang tot de gesloten wereld van China en Rusland in de jaren ‘50 van de vorige eeuw. Moeilijk te bereizen landen waar men als fotograaf te maken kreeg met zware censuur, maar waar het sommige fotografen toch lukten om het dagelijks leven (stiekem) in beeld te brengen.

Geschiedenis van de reisfotografie

Kort na de uitvinding van de fotografie in 1839 kan er meer gereisd worden door de ontwikkeling van nieuwe transportmiddelen. Om de groeiende groep reizigers en toeristen te bedienen, openen fotografen studio’s in Noord-Afrika, het Midden-Oosten en andere populaire plaatsen. De foto’s die zij maken worden als souvenir verkocht. Vanaf 1900 neemt het aantal reizigers dat zelf fotografeert toe dankzij kleinere camera’s die op de markt komen. Ook voor professionele fotografen wordt het werken onderweg daardoor gemakkelijker; onontdekte delen van de wereld worden in beeld gebracht.

Vanaf de jaren ’20 van de vorige eeuw leggen fotografen veranderende samenlevingen vast en krijgt de fotografie een meer documenterend karakter en ontwikkelt zich tot reportagefotografie. Zo zijn er in de tentoonstelling indringende opnames te zien van Willem van de Poll uit 1934 van de oude Joodse wijk in Warschau die een aantal jaren later verwoest wordt door de nazi’s. Cas Oorthuys brengt in 1947 de Indonesische staat in wording in beeld.

Vintage prints

Uit de miljoenen foto’s die het Nationaal Archief rijk is, is een selectie gemaakt van 235 vintage prints (originele afdrukken) van bekende en onbekende fotografen uit de afgelopen 125 jaar. Het merendeel van de geëxposeerde foto’s zijn zwart-wit afdrukken. Uitzondering vormen de onlangs opgedoken kleurendia’s van de Nederlandse fotograaf Luc Timmers die in de jaren ‘30 een van pioniers was in kleurenfotografie.

Nog een prOnderweg - Met de fotograaf op reis in Nationaal Archiefimeur is die van Van Dolf Toussaint, die vooral bekend is geworden als parlementair fotograaf met een onbekende, late serie foto’s van het veranderende Shanghai (1992-1993). En uit het recent verworven archief van Rob Mieremet worden foto’s uit India en Egypte tentoongesteld (jaren 1970-80).

De tentoonstelling is te zien vanaf 9 september 2016 tot en met 8 januari 2017. Het Nationaal Archief bevindt zich op Prins Willem Alexanderhof in Den Haag.

Meer weten? Surf dan naar www.gahetna.nl.

Foto: Con Bruijning, Trio indianen, Suriname, 1952 © Nationaal Archief.

Redactie
Wereld van Culturen kijkt voorbij grenzen en haalt de wereld voor je dichterbij. Je mondiaal verbonden voelen, een gevoel dat we willen overbrengen. Juist in deze tijd van polarisatie, maar ook juist in deze tijd van kansen! Laat je inspireren door de culturen van onze wereld.