Mysterie Goud der Goden uit het oude Java in Wereldmuseum Rotterdam ontrafelt

Goud der Goden

Tentoonstelling Goud der Goden t/m 28 juni 2015 in Wereldmuseum Rotterdam

In het oude Java pareerden koningen en koninginnen met hun goud der goden, sieraden die van origine voor hindoeïstisch en boeddhistische goden waren ontworpen, als eerbetoon aan hun goden Vishnu, Shiva en Parvati. Van deze heilige gouden sieraden uit het Javaanse koninkrijk (7e tot en met de 11e eeuw) is maar weinig over deze dag. Om het mysterie te ontrafelen, heeft het Wereldmuseum in Rotterdam na grondig onderzoek deze regalia vervaardigd en neemt ons mee de wereld in van het goud der goden uit het oude Java.

Onder toeziend oog van Vishnu, Shiva en Brahma, in gedaante van historische beelden die door bevriende musea zijn uitgeleend, aanschouw ik hoe Vishnu, een godin, een koning, een koningin en een prinses het Goud der Goden aan het hedendaagse publiek in een stijlvol aangekleed decor tentoonstellen. Vishnu presenteert als eerste achttien gouden sieraden die gebaseerd zijn op het Vishnu-beeld van Candi Banon dat in het Nationaal Museum in Jakarta te bewonderen is. Vishnu heeft het voorrecht de oudste regalia in het Wereldmuseum te vertonen waarop op elke armband bloemen, bladmotieven en een lotus te bespeuren zijn. Zijn sieraden zijn ingelegd met halfedelstenen en de vaas van overvloed is op bijna elk stuk terug te vinden.

Goud der Goden

Linksboven: Dvarapala (14e-15e eeuw). Een wachter die per paar aan de schrijn of ingang van een tempel staat, linksonder: Boeddha Gautama Sakyamuni (9e eeuw), rechts: Prajnaparamita, één van de twee moeders van alle Boeddha’s (ca. 11e eeuw).

Goddelijke dragers

Hiernaast dragen de koning en koningin de enige in goud gegoten chignonkappen waar men het voorkomen van weet. Op de grootste kap – naar alle waarschijnlijkheid ontworpen voor Shiva – bevinden zich zes rijen van steeds kleiner wordende naar rechtsgedraaide haarkrullen. Bovenop de kegelvorm bevindt zich een bergkristal dat oorspronkelijk omgeven werd door een plaat van goud om het licht dat door het kristal werd verspreid te reflecteren. In het oude Java werd dit graag gebruikt om te symboliseren dat de drager goddelijk was.

Lotusbloem

Naast al deze pracht en praal trekt een gouden lotusbloem mijn aandacht. De bloem stamt af uit eind negende, begin tiende eeuw en laat met haar twaalf bloemblaadjes van buigzaam goud het symbool voor boeddhistische verlichting zien. Het kon natuurlijk niet anders dan dat de lotusbloem ook in goddelijk goud werd gegoten waarbij haar meeldraden en stampers duidelijk afgebeeld zijn. En toch heeft de bloem mijns inziens – vanwege haar overweldigende goud, spitse bladeren en historische uitstraling – niet zozeer een sereen charisma.

Goud der Goden

Linksboven: Shiva en Parvati, koninklijke chignonkappen (ca. 8e eeuw), rechtsboven: Lotusbloem (eind 9e – begin 10e eeuw), middenlinks: hanger met de Naga-koning (ca. 9e eeuw), linksonder: Bhrama (eind 9e – 10e eeuw), rechtsonder: bewegend beeld).

Onderzoek

Er liggen jaren van onderzoek ten grondslag aan de sieraden die worden gepresenteerd in het Wereldmuseum in Rotterdam. De vijf sets van heilige, gouden sieraden, zijn door afbeeldingen van Borobudur – een tempel uit het oude Java – te bestuderen zorgvuldig ‘hervervaardigt’. In historische tijden werden de sieraden door de beste goudsmeden gecreëerd. Deze goudsmeden dienden niet alleen uitermate bekwaam te zijn, maar ook over spirituele vaardigheden te genieten. De regalia werden immers tijdens religieuze ceremoniën en speciale festiviteiten gedragen. Naar alle waarschijnlijkheid werd het goud der goden voor de hoogsten in rang vervaardigd. Voor zover men weet, waren er op Java in die tijd geen goudmijnen te bespeuren. Je kunt je indenken dat je best wat macht moest hebben om aan goud te komen in het Java van de 7e tot en met de 11e eeuw.

De tentoonstelling

Zelf was ik onder de indruk van de prachtig gedetailleerde sieraden die tentoongesteld werden in de warme ambiance van bruin decor en speciaal voor de goden gecreëerde tempels. Ook de historische topstukken zijn erg gaaf om van dichtbij te bewonderen. Ik raad wel aan om met een gids of een audiotour op pad te gaan; de tentoongestelde stukken vragen om meer informatie en uitleg. Of schaf de catalogus van de tentoonstelling voor € 25,- aan in de museumwinkel of via www.wereldmuseumwinkel.nl.

Surf voor meer informatie naar www.wereldmuseum.nl/nl/tentoonstellingen/goud-der-goden.

[tabs]

[tab title=”Ook de pracht van het Goud der Goden bewonderen?”]

Goud der GodenBezoekersinformatie Tentoonstelling Goud der Goden Wereldmuseum
Datum: t/m 28 juni 2015
Openingstijden: Dinsdag t/m zondag van 10.30- 17.30 uur
Entree: € 15,- inclusief audiotour
Kinderen tot 12 jaar gratis
Gratis met museumkaart of Rotterdampas
Locatie: Willemskade 22-25, 3016 DM Rotterdam, 010-2707172

Voorgrond afbeelding: Vishnu ( eind 9e – begin 10e eeuw)

[/tab] [/tabs]

Anne-Jitske van Daalen
Als klein meisje groeide Anne-Jitske op in een piepklein dorpje, maar was vastberaden dat er meer in de wereld speelde dan alleen de dagelijkse beslommeringen in het plaatsje. Een grondbeginsel van haar wereldbeeld was geschapen. Afgestuurd als Algemeen Sociaal Wetenschapper op multiculturalisme, houdt ze zich vandaag de dag bezig met het verbinden van mensen door een kijkje te geven in culturen en de mondiale wereld als founder van Wereld van Culturen.