Een onbekend en volstrekt uniek topstuk van de Japanse kunstenaar Kawahara Keiga (c.1786-c.1860) is recent ontdekt en aangekocht door het Nationaal Museum van Wereldculturen. Te zien tot en met 22 juli 2018. Daarna wordt het werk gerestaureerd.

Conservatoren troffen het manshoge kamerscherm (acht panelen van samen bijna 5 meter breedte) van grote kunsthistorische betekenis aan in een privébezit. De voorstelling toont de baai van Nagasaki met daarin de Nederlandse handelspost op het eilandje Deshima in 1836. Het kamerscherm wordt een sleutelstuk binnen de Japan-collectie van Museum Volkenkunde.

Volstrekt uniek werk van Keiga

Het is de grootste aankoop van het Nationaal Museum van Wereldculturen van de laatste jaren. Directeur Stijn Schoonderwoerd: ‘Het is een volstrekt uniek werk binnen het oeuvre van Keiga, waarin geen enkel ander kamerscherm bekend is. De bijzondere historische relatie tussen Japan en Nederland wordt op spectaculaire wijze verbeeld.’

Voor het museum wordt het een sleutelstuk binnen de Japan-collectie en specifiek binnen de Keiga-collectie, die met ruim 500 objecten de grootste ter wereld is. Na volledige restauratie krijgt het topstuk een centrale plaats in Museum Volkenkunde.

Uitzicht op Deshima in de baai van Nagasaki

Het kamerscherm ‘Uitzicht op Deshima in de baai van Nagasaki’ is geschilderd op zijde vanuit een vogelvluchtperspectief. Het omvat acht panelen met een totale afmeting van 171 cm hoog bij 470 cm breed en dateert uit circa 1836. In die tijd dreven de Nederlanders vanaf het kunstmatige eilandje Deshima als enige Europeanen handel met Japan. Op het scherm is prominent het Nederlandse schip Marij en Hillegonda te zien, dat slechts eenmaal – in 1836 – naar Japan zeilde.

Het scherm is hoogstwaarschijnlijk geschilderd in opdracht van een welgestelde bewoner van Deshima. Maar ook de Chinese handelspost – inclusief twee jonken die voor anker liggen – is in groot detail geschilderd. Het werk is voorzien van de signatuur ‘Keiga’ geschreven in Japanse karakters. Met daarbij een rood zegel met zijn roepnaam ‘Tojosky’ in alfabet.

Kawahara Keiga

Kawahara Keiga wordt vanwege de nauwkeurige detaillering in zijn werk ook wel ‘fotograaf zonder camera’ genoemd. Met zijn rijke oeuvre heeft hij de Japanse natuur en cultuur kleurrijk in beeld gebracht. Dat vooral in opdracht van onderzoekers zoals Dr. Philipp Franz von Siebold (1796-1866). Keiga had het uitzonderlijke voorrecht Deshima vrijelijk te mogen betreden. Daardoor kon hij de Japans-Nederlandse betrekkingen visueel vastleggen. Dat gaf hem tevens toegang tot Europese schildertechnieken zoals perspectieftekenen, wat hij in het scherm op meesterlijke wijze toegepast heeft.

Het stuk bewonderen? Bezoek dan voor 22 juli Museum Volkenkunde. Voor meer informatie, breng een bezoek aan de website van Museum Volkenkunde.

Afbeelding: Kamerscherm Keiga – Acht slags kamerscherm.