Zo’n 30 objecten, landkaarten en voorwerpen waarop Aziatische landen zijn afgebeeld, illustreren dat kaarten veel meer vertellen dan je op het eerste gezicht zou denken. Omdat Universiteit Leiden 2017 heeft uitgeroepen tot Leiden Asia Year, organiseert Museum Volkenkunde dit najaar een bijzondere kaartententoonstelling over Azië. 

Machtsverhoudingen

Kaarten zijn niet objectief. We gaan ervan uit dat alleen is weergegeven hoe een gebied eruitziet. Maar wat je ziet, is de visie van de mens erachter, de maker en de opdrachtgever. Hoewel kaarten er vaak wetenschappelijk en zakelijk uitzien, zijn ze lang niet altijd neutraal: van veel oude kaarten is af te lezen hoe de machtsverhoudingen lagen. Europese kaarten van Azië van de afgelopen vierhonderd jaar bevatten tal van voorbeelden van koloniale machtsverhoudingen.

Topstuk

Als topstuk de reconstructie van een reusachtige kaart van het Chinese keizerrijk. Aan het begin van de achttiende eeuw werkte een team van cartografen samen in het grootste cartografische project ooit. Die kaart is nu weer te zien, voor het eerst sinds de val van de Chinese Qing of Mantsjoe dynastie in 1912. De oorspronkelijke kaart bestaat uit zo’n vijftig losse delen die voor deze tentoonstelling digitaal aan elkaar gezet zijn. Het totaal meet maar liefst 280 bij 460 centimeter.

Esthetiek

In de geschiedenis van de cartografie zijn door ontwikkelingen van techniek en smaak verschillende stijlen in kaarten te onderscheiden. Ook esthetiek speelt hierbij een rol. Denk aan oriëntatie, perspectief en het gebruik van kleuren en lettertypes. Op oudere kaarten zie je soms teksten en illustraties over plaatsen en de bewoners. Wonderlijke fantasiedieren en bijzonder gevormde mensen werden erbij verzonnen. Immers, weinigen die dat konden controleren!

De geëxposeerde kaarten komen zowel uit Europa als uit verschillende Aziatische landen. De tentoonstelling is een samenwerking tussen Museum Volkenkunde en de Universiteitsbibliotheek Leiden, met bruiklenen uit de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek. In Japanmuseum SieboldHuis is overigens van 16 september t/m 26 november de tentoonstelling ‘Japan in kaart’ te zien.

Meer weten over Aziatische kaarten? Bezoek dan de site van Museum Volkenkunde. De galerijtentoonstelling is van 13 september 2017 t/m 14 januari 2018 te zien.