Kaapstad, Zuid-Afrika

Op zaterdag 5 november vond de jaarlijkse Afrikadag weer plaats in het prachtige gebouw van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) in Amsterdam. Het grootste evenement in Nederland op het gebied van Afrika en internationale samenwerking stond dit jaar in het teken van de relatie tussen de EU en Afrika. Omennabij 1500 bezoekers namen deel aan de Afrikadag 2016. Ze vermengden zich in tientallen politieke debatten, workshops en lezingen. Daarnaast kon men genieten van een cultureel programma en de dag afsluiten met een Afrikaanse maaltijd en muzikale optredens tijdens ‘Africa at Night’. Ook ik was hier aanwezig. 

Inspirerende opening

De organisatie heeft ook dit jaar weer inspirerende sprekers gevonden voor de openingsbijeenkomst. De openingsspeech van Tweede Kamerlid Amma Asante (PvdA) was een verwarmende. Zij sprak tot een volle zaal over openheid en barmhartigheid en riep op tot een socialer Nederland. Met nadruk op het ontvangen van vreemdelingen in Nederland. Daarna was het de beurt aan Ashish Thakkar, een self-made man van Afrikaanse afkomst, die niet in een hokje te plaatsen is. Hij vertelde zijn levensverhaal en benadrukte dat hij het niet enkel goed wil doen. Hij wil ook goed doen. ‘Do well and do good’. Een verhaal waar je niet anders dan geïnspireerd door kunt zijn. Met deze sprekers was de toon goed gezet voor de Afrikadag 2016.

Framing: goed of slecht nieuws?

[pullquote]“Een aanrader voor iedereen die zich voor het continent en internationale samenwerking interesseert, van professionals tot onderzoekers en van studenten tot ‘gewoon’ geïnteresseerden.”[/pullquote]Mijn eerste workshop ging over berichtgeving uit Afrika. Of liever gezegd, berichtgeving óver Afrika. Het uitgangspunt was dat er vooral negatief bericht wordt. Afrika wordt negatief geframed. World’s Best News organiseerde de sessie. De sessie ging vooral over hun missie om positieve lange termijn berichten uit Afrika te laten horen. Het meest interessante van hun verhaal vond ik het openingsvoorbeeld. In 4 à 5 maanden zijn er op de grens van Angola en Congo 22 miljoen mensen ingeënt tegen gele koorts om een epidemie te voorkomen. Dit is niet of nauwelijks in het nieuws geweest, terwijl de Ebola-uitbraak tot in den treure besproken werd. Want goed nieuws is geen nieuws, toch?

Het publiek was positief en tegelijkertijd kritisch over het initiatief. Daarna was het de beurt aan een promovenda, die de framing van wereldwijde armoede in de media onderzoekt. Ze presenteerde de vier grootste frames, maar daarbij was weinig nieuws onder de zon. Helaas was er geen tijd om echt in gesprek te gaan over haar onderzoek. De algemene strekking van de workshop was wel een interessante: we moeten ons bewust zijn van de manier waarop we het continent en de landen framen, in positieve en negatieve zin. Het gaat er lang zo slecht niet meer als we denken, maar er is ook nog veel verbetering mogelijk.

Cotonou 2.0

Na de lunch, waar de mogelijkheid bestond een Afrikaanse lunch te kopen – waar velen voor in de rij stonden en zichtbaar van genoten – begon de tweede ronde. Deze keer ging ik naar een sessie met een paneldiscussie over een onderwerp waar ik niet veel van af wist. Het Cotonou Verdrag* en de toekomst van ontwikkelingssamenwerking. Deze sessie was populair. De zaal zat bomvol. Er werden extra stoelen gehaald en enkele bezoekers moesten zelfs blijven staan. De discussie werd georganiseerd en geleid door Ready for Change.

Er werden stellingen ingeleid en de panelleden (bestaande uit een onderzoeker van Kaleidos Research, een professor van Universiteit van Tilburg en een Europarlementarier van GroenLinks) reageerden daar kort op. Daarna was er ruimte voor vragen en meningen van het publiek. Dit kwam echter maar langzaam op gang. Aan het einde van de sessie was in ieder geval duidelijk dat er de komende jaren nog veel te bespreken is als het gaat om ‘post-cotonou’. Twee grote vragen blijven staan: is er een toekomst voor ontwikkelingssamenwerking en zo ja, hoe moet een vervolgverdrag er vanaf 2020 dan uit komen te zien? Een ding staat vast: handel zal een grote rol spelen.

EU-Afrika migratie of vluchtelingencrisis?

Mijn derde sessie was de meest drukbezochte: alle stoelen waren bezet, mensen stonden op de trappen en zaten in nissen naast het gangpad. De populariteit zal slechts ten dele te maken hebben gehad met het thema en vooral met het feit dat Diederik Samsom deel uitmaakte van het panel. Dit panel bestond verder uit de Griekse International Secretary PASOK, de directeur van Amnesty Netherlands en een politicologe en columniste van Vice Versa.

Hoewel de titel van de sessie ‘EU-Afrika migratie: dilemma’s en kansen’ met zich meedroeg, ging het enkel over de ‘vluchtelingencrisis’. Iets wat mij stoorde, omdat vluchtelingen weliswaar migranten zijn, maar migranten niet per definitie vluchtelingen. Nadat Samsom klaar was met zijn politieke speech (het is immers verkiezingstijd), was het de beurt aan de andere panelleden. Door het format van de sessie, kwam een gesprek tussen de panelleden echter niet goed op gang. Ze reageerden weinig op elkaar. De discussieleidster liet weliswaar steeds een andere spreker aan het woord, maar stelde deze dan eerst een nieuwe vraag. Voor het publiek was weinig tijd, hoewel velen hun hand opstaken; slechts drie mensen kregen de microfoon. Hadden meer mensen in de zaal de microfoon gekregen, dan was deze discussie tijdens de Afrikadag 2016 waarschijnlijk een stuk levendiger geworden.

Afrikadag 2017

Al met al was de Afrika interessant, leerrijk en geslaagd. En dan heb ik het nog niet eens gehad over de mooie verscheidenheid aan organisaties op de informatiemarkt, het culturele dagprogramma of de afsluitende ‘Africa at Night’! Kortom: een aanrader voor eenieder die zich voor het continent en internationale samenwerking interesseert. Van professionals tot onderzoekers en van studenten tot ‘gewoon’ geïnteresseerden. Tot ziens in november 2017!

*Het Cotonou Verdrag is in 2000 gesloten door de Europese Unie en landen in Afrika ten zuiden van de Sahara, de Stille Oceaan en het Caribische gebied (de ACP-landen). Het verdrag behelst armoedebestrijding en het meedoen van deze landen aan de wereldeconomie. Goed gebruik van ontwikkelingsgelden en bestrijden van corruptie zijn hierbij aandachtspunten. Net als het investeren in de kwaliteit van bestuur, onderwijs, zorg, bedrijven en financiële stelsels.

Afbeelding: Kaapstad door Damien du Toit op Wikipedia (origineel). Met Creative Commons licentie Attribution 2.0 Generic.