Advies AIV: bescherming van burgerbevolking in gewapend conflict

Jongetje in conflictgebied

De burgerbevolking in Syrië, Jemen, Libië en andere landen waar oorlogen woeden, lijdt sterk onder het oorlogsgeweld. Er vallen veel dodelijke slachtoffers, mensen verliezen hun huis en hun inkomen en ze worden gedwongen op de vlucht te slaan. De Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) onderzoekt in dit advies waarom het internationaal recht en militaire missies de bescherming van burgerbevolking onvoldoende waarborgt in gewapende conflicten.

Volgens het internationaal recht moeten strijdende partijen (staten en gewapende groepen) de burgerbevolking ontzien in de strijd. In de praktijk worden die regels echter veel geschonden, zowel door staten en als door gewapende groepen. Vaak gebeurt dat met opzet. In een aantal landen, zoals Zuid-Soedan en de Democratische Republiek Congo, zijn internationale militaire missies aanwezig die onder andere de taak hebben de burgerbevolking te beschermen. Maar in de praktijk is er ook in die landen steeds weer opnieuw geweld waar de burgerbevolking het slachtoffer van wordt.

Voorkomen van conflicten

De AIV is van mening dat gestreefd moet worden naar een betere naleving van het internationaal recht en beter functioneren van militaire missies. Maar tegelijkertijd mag daarmee niet mag worden volstaan. De aard en complexiteit van moderne gewapende conflicten brengt het inslaan van nieuwe wegen met zich mee. Daarnaast moet er meer werk worden gemaakt van het voorkomen van conflicten. Nederland moet internationaal debat daarover stimuleren.

Meer financiële middelen

Internationale organisaties zoals de VN doen steeds meer aan preventieve diplomatie en conflictpreventie, maar hun instrumenten zijn nog onvoldoende ontwikkeld. Ook is er te weinig geld voor beschikbaar. De AIV stelt voor dat Nederland moet bevorderen dat een groter deel van de reguliere financiële middelen van internationale organisaties beschikbaar komt voor preventieve diplomatie en conflictpreventie.

Moderne media

In moderne conflicten spelen moderne media steeds meer een rol. Sociale media bieden nieuwe kansen, omdat ze nieuwe mogelijkheden scheppen voor samenwerking en verspreiding van informatie. Mensen kunnen elkaar bijvoorbeeld waarschuwen via sociale media voor gevaren. Nederland moet volgens de AIV stimuleren dat van die nieuwe kansen voor de bescherming van de burgerbevolking optimaal gebruik wordt gemaakt. Maar oplettendheid is geboden nu sociale media tegelijkertijd ook nieuwe risico’s creëren. Denk aan het bieden van een platform voor intimidatie, voor propaganda en mogelijkheden om mensen in de gaten te houden.

Contact tussen staten en gewapende groepen

Contact tussen staten en gewapende groepen kan worden opgevat als politieke erkenning. Mede daarom zijn staten vaak terughoudend om contacten te leggen met gewapende groepen. Niet-gouvernementele organisaties zijn daarin minder beperkt. Zij kunnen daarom soms gemakkelijker bemiddelen tussen staten en gewapende groepen of een dialoog voeren met gewapende groepen. Volgens de AIV moet Nederland meer gebruik maken van deze voordelen van niet-gouvernementele organisaties voor de bescherming van burgerbevolking.

Leden van internationale missies

Het zijn niet alleen de strijdende partijen die het internationaal recht schenden en daarbij slachtoffers maken onder de burgerbevolking. Soms zijn dit ook leden van internationale missies. De landen die deze leden hebben uitgezonden, moeten daarvoor aansprakelijkheid erkennen. Nederland moet aandringen op transparantie over dergelijke schendingen en aandringen op herstelmaatregelen, aldus de AIV.

Afbeelding: jongetje in conflictgebied.

Redactie
Wereld van Culturen kijkt voorbij grenzen en haalt de wereld voor je dichterbij. Je mondiaal verbonden voelen, een gevoel dat we willen overbrengen. Juist in deze tijd van polarisatie, maar ook juist in deze tijd van kansen! Laat je inspireren door de culturen van onze wereld.